02 · کشف و بررسی کسبوکارهای محلی
Vibe
درباره کسبوکارهای محلی تهران نظر زیاد بود، اما مرجع قابل اعتمادی برای بررسی آنها وجود نداشت.
نقشه راه Vibe را چیدم، تمام مسیرهای کاربر و کسبوکار را طراحی کردم، فرانتاند را از صفر ساختم و همراه تیم سراغ سیستمهای اعتماد و رسیدگی لازم برای لانچ رفتم.
این محصول چرا ساخته شد
داستان پروژه
برای پیدا کردن یک کافه، رستوران یا سرویس خوب در تهران، بیشتر آدمها یا سراغ اینفلوئنسرها میرفتند یا بین چند صفحه پراکنده میگشتند. از طرف دیگر، کسبوکار خوب هم جایی نداشت که رضایت واقعی مشتریها به مرور برایش اعتبار بسازد.
مسئله اصلی
Vibe از روز اول دو مسئله داشت: بدون نظر برای کاربر فایدهای ندارد و بدون کاربر، کسبوکار دلیلی برای گرفتن نظر ندارد. تازه همه اینها فقط وقتی ارزشمند است که نظرها قابل اعتماد باشند و پول نتواند نتیجه رسیدگی را تغییر دهد.
برای چه کسانی
مردمی که میخواهند انتخاب بهتری داشته باشند، صاحبان کسبوکار که دنبال ساختن اعتبارند و تیمی که گزارشها و اختلافها را بررسی میکند.
نتیجهای که دنبالش بودم
شاخص اصلی برای من تعداد نظرهای قابل اعتماد است. هر نظر خوب هم انتخاب نفر بعدی را آسانتر میکند و هم به کسبوکار بازخورد واقعی میدهد.
چه چیزی کار را سخت میکرد
شروع از نقطه صفر
تا وقتی نظری وجود ندارد، محصول برای کاربر فایده زیادی ندارد؛ تا وقتی کاربری نیست، کسبوکار هم دلیلی برای گرفتن نظر ندارد.
اعتماد بدون اجبار
KYC میتواند یک نشانه مثبت باشد، اما اجباری کردنش مشارکت را کم میکند و بعضی کاربران واقعی را کنار میگذارد.
انصاف برای هر دو طرف
کاربر باید بتواند بدون فشار نظر بدهد و کسبوکار هم باید راه مشخصی برای اعتراض به نظر جعلی یا دارای تعارض منافع داشته باشد.
تیم کوچک
با یک تیم کوچک نمیشد تجربه کاربر، ابزار کسبوکار، رسیدگی، پنل ادمین و درآمدزایی را همزمان ساخت. ترتیب کار خودش یک تصمیم مهم محصول بود.
اول چه چیزی را ساختم و چرا
- 1فعال
هسته محصول
اول پروفایل کسبوکار، نظرها و جستوجو را ساختیم؛ جایی که کاربر بتواند اطلاعات مهم، امتیاز و خلاصه نظرها را سریع ببیند.
- 2اجراشده
اعتماد و ایمنی
بعد سراغ KYC اختیاری، تأیید کسبوکار، سابقه کاربر، کنترل امتیاز با AI، گزارش تخلف، نشانههای ضدتقلب و رسیدگی انسانی رفتیم.
- 3اجراشده
عملیات
برای اداره روزمره محصول هم صف رسیدگی، پشتیبانی، ادعای مالکیت، دسترسی امن به مدارک، سابقه تصمیمها و شاخصهای روز لانچ را آماده کردیم.
- 4طراحیشده
درآمدزایی
بستههای تجاری را آخر گذاشتم؛ بعد از اینکه فهمیدیم کسبوکار برای چه ارزشی حاضر است پول بدهد، بدون اینکه بتواند اعتماد یا نتیجه رسیدگی را بخرد.
تصمیمهای اصلی من
ترتیب لایههای نقشه راه
ترتیب ساخت از پروفایل کسبوکار و نظرها شروع شد، سپس به اعتماد و عملیات، رشد و در نهایت درآمدزایی رسید. این ترتیب وابستگی بخشها را روشن نگه داشت و جلوی ساخت زودهنگام قابلیتهای فرعی را گرفت.
پیشنهاد امتیاز با AI
اگر لحن متن با امتیاز بیش از یک ستاره اختلاف داشته باشد، Vibe امتیاز پیشنهادی و دلیل آن را نشان میدهد. امتیاز اصلی فقط با تأیید خود کاربر تغییر میکند.
KYC اختیاری
KYC اختیاری است و کاربرد آن بهروشنی توضیح داده میشود. برای سنجش اعتبار نظر، سابقه فعالیت و الگوهای مشکوک هم در نظر گرفته میشوند و ارائه مدرک هویتی تنها معیار نیست.
قواعد رسیدگی برای کاربر و کسبوکار
قواعد رسیدگی از نظر واقعی محافظت میکند، به کسبوکار اجازه میدهد با مدرک خصوصی به نظر جعلی اعتراض کند و برای تصمیمها مسیر اعتراض در نظر میگیرد. نوع حساب تجاری هم روی نتیجه رسیدگی اثری ندارد.
سیستم چطور کار میکند
تجربه کاربر
تجربه کاربر و کسبوکار را از صفر، بهصورت واکنشگرا و RTL با React و TypeScript ساختم.
هماهنگی با بکاند
پیش از اجرای بکاند، دادهها، وضعیتها، fallbackها، سطح دسترسی و شرایط پذیرش هر API را مشخص کردیم.
کیفیت
مسیرها را دستی، بصری و با اسکریپت تست کردیم؛ ایرادها از P0 تا P2 دستهبندی شدند و بعد از رفع دوباره تست شدند.
رسیدگی
هر گزارش در یک پرونده دنبال میشود؛ از دریافت مدرک و تصمیم انسانی تا اجرا، اعتراض و بستن پرونده.
آمادگی لانچ
پنل ادمین طوری آماده شده که از روز اول لانچ، تبدیلها و وضعیت عملیات را نشان دهد.
کارهایی که خودم انجام دادم
- ایده اصلی، مسئله کاربر، استراتژی محصول، نقشه راه لایهای و اولویتبندی
- تمام UX و UI کاربر و کسبوکار، سیستم طراحی RTL و پیادهسازی فرانتاند از صفر
- ترتیب کار و مشخصات اجرایی برای فرانتاند، بکاند، پنل ادمین و عملیات
- کنترل کیفیت نظر با AI، فرایندهای KYC و KYB، ادعای مالکیت، رسیدگی، پشتیبانی، بستهها و معماری اعتماد
- برنامه QA، اولویتبندی P0 تا P2، بازبینی انتشار و آمادگی پیش از لانچ
چیزهایی که میشود بررسی کرد
بخش کاربر، کسبوکار و ادمین
در مخزن کد و تصاویر میشود پروفایلها، جستوجو، نظرها، احراز هویت، ابزارهای کسبوکار، گزارشهای ادمین و محیط رسیدگی را دید.
مستندات برنامهریزی، اجرا و QA
برنامههای Jira، تاریخچه Git، اسناد تحویل به بکاند، پیگیری QA و شرایط پذیرش نشان میدهند هر ایده چطور به اجرا و تست دوباره رسیده است.
مستندات انصاف و رسیدگی
برای انصاف، اعتبار نظر و چرخه رسیدگی سند مشخص نوشتهایم و مرز بین سیستم فعلی و ایدههای آینده هم روشن است.
داخل محصول
امروز پروژه کجاست
بخش اصلی محصول، طراحی، فرانتاند، هماهنگی با بکاند، QA و پنلهای عملیاتی آماده شده است. Vibe هنوز لانچ عمومی نشده؛ بنابراین درباره رشد یا موفقیت بازار ادعایی ندارم. چیزی که میتوانم نشان بدهم کیفیت تصمیمها و آمادگی قبل از لانچ است.
چیزی که یاد گرفتم
- 01
اعتماد با یک تیک، یک امتیاز یا یک احراز هویت ساخته نمیشود.
- 02
در یک مارکتپلیس دوطرفه، فرایندهای پشت صحنه باید همانقدر زود طراحی شوند که رابط کاربر.
- 03
وقتی ارزش هسته رایگان روشن شود، تصمیم درباره درآمدزایی هم دقیقتر میشود.